Nieuws

LADEN EN LOSSEN TOT AAN HET GRAF

De uitvaart wordt steeds persoonlijker ingevuld. Nederland maakte deze week kennis met de uitvaarttruck, de klimaatvriendelijke crematie en het op as groeiende gedenkboompje.

Na de beschilderde kist, de kist-met-logo en de bosbegrafenis is de uitvaartbranche sinds deze week nóg een innovatie rijker: de uitvaarttruck. De Helmondse uitvaartondernemer Frits Spierings, die het vervoer landelijk aanbiedt, is ervan overtuigd dat vrachtwagenchauffeurs liever een tientonner met laadklep laten voorrijden dan een lijkwagen. 'Uiteindelijk willen mensen toch naar hun laatste rustplaats gaan zoals ze geleefd hebben', laat hij per telefoon weten.
De suggestie dat hij iets in de markt zet waar geen vraag naar is, verwijst Spierings naar de prullenmand. 'Er is vraag naar. Tot nu toe moest ik improviseren met een open bak, de kist onder een paar spanbanden. Ik vroeg me dan steeds af wat dat met piëteit te maken had. Die uitvaarttruck is een uitkomst.'

De aanzwellende vraag naar 'persoonlijk ingevulde' uitvaarten noopt de branche tot innovatie. Zo is het einde van de duurzaamheidstrend nog niet in zicht. In de categorie ecologisch verantwoorde kisten zijn de wilgentenen kist, de sloophouten kist en de kartonnen kist geen onbekenden meer. Wie voor snel afbrekend plastic gaat, kan kiezen uit een assortiment 'ecopods', cocons die veel weg hebben van skiboxen.
Vindt u het zonde dat uw grafkist maar een kort leven is beschoren? Dan is de kist-kast iets voor u. Hij wordt bij leven aangeschaft en doet dan dienst als boekenkast. Na uw overlijden gaan de planken eruit en gaat u erin.

Toch kiest een meerderheid van de Nederlanders voor een crematie. Die is jammer genoeg wel minder 'groen' dan een begrafenis. Uitvaartverzekeraar Monuta gooide deze week daarom een balletje op voor 'resomatie'. Een uit Amerika overgewaaid proces met CO2-arm natronloog (oplossing van natriumhydroxide in water) is milieuvriendelijker. Als blijkt dat resomatie een alternatief is voor cremeren en begraven zal Monuta bij de wetgever aandringen op een noodzakelijke aanpassing in de Wet op de lijkbezorging, zegt een woordvoerder.

De ontwikkelingen rond de asbestemming staan evenmin stil. As kan in een baan rond de aarde worden geschoten, in een tatoeage worden aangebracht en in een sieraad worden verwerkt. De klassieke urn kreeg onlangs concurrentie van het 'gedenkboompje', een boom die groeit op de as van een overledene. Uitvaartgigant Yarden heeft het idee van de Amstelveense hovenier Remember in Green onlangs omarmd.

Begraven of cremeren, het maakt de onderneming Memoria Media niet uit. Dit Eindhovense bedrijf legt met de camera welke uitvaart dan ook vast voor de nabestaanden. Als zij aan de andere kant van de wereld wonen, kunnen zij de plechtigheid toch volgen dankzij een internetuitzending. De eerste zes camerasystemen zijn al geplaatst bij rouwcentra in onder meer Dordrecht en Breda. Medeoprichter Erwin Wullems verwacht binnenkort de eerste uitvaart live uit te kunnen zenden naar de Smartphone van nabestaanden.

Bron: Het Financieele Dagblad, 22 maart 2010

top

EEN LEVENDE DODENSTAD AAN DE AMSTEL

Mocht ik voortleven na de dood, dan graag in het dodenrijk van het oude Egypte. Mooi idee: wie dood is, steekt de Nijl over, waar het leven doorgaat in een necropolis vol tempels en piramides, bewoond door een bont gezelschap van goede en kwade goden.

Een begraafplaats is een stad van levende doden. Rangen en standen, geslachten en culturen, talenten en humeuren: ze liggen er naast en door elkaar. Ik zocht goed gezelschap, ik zocht troostende woorden. Dichters hebben die woorden ooit gevonden. Hun woorden leven. Hun lichamen wonen aan de andere kant van de rivier: langs de Amstel, op begraafplaats Zorgvlied.
Ik weet: hun woorden zijn eindeloos geciteerd, als Lucas 2:1 op Kerstavond. Waarom zouden we ook andere woorden zoeken? Iedereen sterft. Het is vruchteloos te denken dat we steeds weer nieuwe woorden kunnen vinden. Liever herhalen we woorden die we kennen: woorden met een tijdloos metrum. Zorgvlied is geen kerkhof, het is een landschapspark waarvan vader Jan David en zoon Louis Paul Zocher omstreeks 1870 en 1890 de eerste ontwerpen maakten. De doden liggen er in ‘sfeerwijken’: een concept dat van recenter datum is – de boswijk, de romantische wijk, de moslimwijk, tot en met de wijk Paradiso voor kunstenaars die wild hebben geleefd (Herman Brood).
Trek een hele ochtend of middag uit voor een wandeling door het meest kunstzinnige hiernamaals van Nederland. Begin er in het kantoor; er staat een touch screen waarmee routes zijn uit te printen, voor een stille tocht langs onsterfelijke acteurs, architecten en schrijvers. Of dool rond en zoek de verrassing van toevallige ontmoetingen. Hé, Joop Doderer. Ach, Kerwin Duinmeijer.
Ik bezocht Zorgvlied op een schrale, grijze ochtend. Vaag hoorde ik een saxofoon treuren en liep in de richting van het geluid. Mijn blik ving een kist op de schouders van zes dragers, een saxofonist en een zwijgende stoet. Verdriet.
Ik haastte me naar de dichters. We voerden een goed gesprek zonder woorden.

Gijsbert van Es, Stadssafari (nrc), 20 maart 2010

Annie M.G. Schmidt (1911-1995)

Zonder jou
De wereld is wonderlijk leeg zonder jou.
Er staat maar zo weinig meer in.
De hemel is aldoor zo hinderlijk blauw.
Waarom? Wat heeft het voor zin?
De merel zit zachtjes te zingen in ’t groen.
Voor mij hoeft ie heus zo z’n best niet te doen.
De wereld kon vol van geluk zijn, maar nou:
leeg, zonder jou.

Hans Faverey (1933-1990)

Zodra ik mijn ogen opsla
is het onzichtbare mij ontglipt
en begin ik te zien wat ik zie:
herinneringen aan wat ik zag
en ooit al zal zien. Door te zien
blijf ik mij herinneren;
en hoop ik dat ik besta.
Vooral als ik naar haar kijk
wanneer zij zo haar hand door
haar haar haalt, haar elleboog
steunend op haar knie, en zij
iets tegen mij zegt.

Vasalis (1909-1998)

Sub finem
En nu nog maar alleen
het lichaam los te laten -
de liefste en de kinderen
te laten gaan
alleen nog maar het sterke licht
het rode, zuivere van de late zon
te zien, te volgen –
en de eigen weg te gaan.
Het werd, het was, het is gedaan.

Victor van Vriesland (1892-1974)

Na een jaar
Ik zie je nog, ik weet nog hoe je was,
En ik kan niet begrijpen dat het was
En nu voorbij is, van mij afgevallen.
Ik blijf ontkracht,
een schaduw is gevallen,
En prevel maar je naam
en kan niet leven,
Zonder je sterven niet en leven niet.
Ik ben alleen en bang als wie in droom
Merkt dat hij droomt,
en kan ontwaken niet,
En blijft in zijn ontzetting machtloos loom.
Doelloos en leeg zie ik de wereld aan
En laat de wereld langs mij henengaan, –
Voor immermeer verminkt door hunkering
Naar jou terug, die slechts herinnering
Gedeeltelijk en vervormd nog vatten kan;
En dat is alles wat mij rest ervan,
En dit verdriet is alles wat mij rest
Als dierbaar eigenste, en ik vind geen rust
Dan door het korte zelfbedrog waarin
Ik mij oogluikende op jouw beeld bezin.

Bert Voeten (1918-1992)

Recreatie
Twee keer per jaar reden wij naar het kerkhof,
op het 4e graf, 3e rij links van de ingang
mocht ik bloemen zetten in een groene zinken vaas
terwijl mijn vader knielde op een bankje
waar hij eerst zijn zakdoek overheen had gelegd

de wandeling tussen de graven
duurde vaak meer dan een uur,
mijn vader bracht bezoeken aan oude kennissen
en besprak met de tuinbaas de verdere verfraaiing van het graf,
de een voelde meer voor een treurwilg
de ander voor een rozenboom

in het café tegenover het kerkhof
(er stonden houten spuwbakken vol nat zand,
uitgekauwde pruimen en sigarenpeuken)
gingen wij daarna iets drinken
– koud bruin bier uit kruikjes –
en ook dat duurde meestal een uur
want de dood maakt dorstig.

Hans Andreus (1928-1977)

Voor een dag van morgen
Wanneer ik morgen doodga,
vertel dan aan de bomen
hoeveel ik van je hield.
Vertel het aan de wind,
die in de bomen klimt
of uit de takken valt,
hoeveel ik van je hield.
Vertel het aan een kind,
dat jong genoeg is
om het te begrijpen.
Vertel het aan een dier,
misschien alleen door het aan te kijken.
Vertel het aan de huizen van steen,
vertel het aan de stad,
hoe lief ik je had.

Maar zeg het aan geen mens.
Ze zouden je niet geloven.
Ze zouden niet willen geloven
dat alleen maar een man
alleen maar een vrouw
dat een mens een mens zo liefhad
als ik jou.

top

HOE OVERLEEF IK DE ERFENIS?

Vrijwel iedereen krijgt in zijn leven te maken met het afhandelen van een erfenis. Wat brengt dat met zich mee? Waarom wordt er zoveel geruzied en hoe kun je dat voorkomen of oplossen? Daphne Riksen heeft hierover een praktisch boek met veel tips en ervaringen geschreven.

Vroeg of laat krijgen we er allemaal mee te maken: een sterfgeval in de directe omgeving. Ook al was de dood verwacht, het is toch altijd een schok. En nadat de dringende zaken rond het afscheid zijn geregeld en de overledene is begraven of gecremeerd, wordt u als nabestaande geconfronteerd met een grote hoeveelheid administratieve rompslomp.

Uit onderzoek blijkt dat nalatenschappen de laatste jaren vaker tot ruzie leiden. Vooral tussen broers en zussen kunnen de emoties hoog oplopen. In 'Hoe overleef ik de erfenis?' vindt de lezer talrijke tips over het zonder problemen afhandelen van een erfenis, maar ook over wat u kunt doen als het toch uit de hand loopt.

top

VINGERAFDRUK MET AS OVERLEDENE OM JE HALS

Yarden Uitvaartverzorging heeft een hangertje geïntroduceerd met daarin een vingerafdruk en as van een overledene verwerkt. De as wordt in kunststof gegoten en kan aan de achterkant van het sieraad zichtbaar blijven. Nabestaanden die dat niet willen kunnen een gouden of zilveren plaatje laten monteren.

Een jaar geleden is dit nieuwe nagedachtenis-sieraad als proef in het assortiment van Yarden Uitvaartverzorging opgenomen. Sindsdien is het uitgegroeid tot één van de populairste sieraden van de collectie en wordt het landelijk geïntroduceerd. Zelfs meerdere nabestaanden van één overledene kiezen ervoor om op deze bijzondere wijze hun dierbare bij zich te dragen.

Yarden Uitvaartorganisatie biedt verzekeringen, verzorging en voorlichting aan. Yarden telt circa 870.000 verzekerden met 18 crematoria, beschikt over 45 uitvaartcentra en is betrokken bij ruim 35.000 crematies en uitvaarten per jaar.

top

RUIMTEREIS ALS LAATSTE REIS

Weinig mensen weten het, maar het is reeds sinds 1996 mogelijk om (een deel van) de verbrande resten van overledenen in de ruimte te lanceren, in een baan rond de aarde te brengen, naar de Maan of zelfs buiten ons zonnestelsel te brengen.

De Amerikaanse organisatie die zich bezighoudt met het organiseren van asverstrooiing in de ruimte biedt sinds kort haar verschillende vluchtprogramma's ook in het Nederlands aan op www.celestis.com De kosten van een postume lancering bedragen tussen de 5.000 en 12.500 dollar.

Uw ster aan de hemel

De deelnemers aan de programma's van Celestis komen onder andere uit de Verenigde Staten, Duitsland, Japan, China en Nederland. Biografieën van deelnemers aan eerdere reizen zijn in een speciale Online Herdenkingshal te lezen. Een van de bekendste postume ruimtereizigers is Timothy Leary, filosoof van de hippie-generatie.

top

CRYOMEREN: OPTIE VOOR DERDE UITVAARTVORM?

Yarden Uitvaartverzekering & -verzorging werkt aan de ontwikkeling van vriesdrogen als mogelijke nieuwe vorm van lijkbezorging. Het gaat om een vinding van de Zweedse biologe Susanne Wiigh-Mäsak. Volgens Yarden zal het naar verwachting binnen één tot twee jaar mogelijk zijn om met deze techniek de eerste uitvaart te realiseren. Onderzoek van een Delftse hoogleraar wijst echter uit, dat vriesdrogen - ook wel cryomeren genoemd - meer milieubelastend is dan begraven of cremeren. De vraag is dan ook, of deze vorm van uitvaart in Nederland zal worden toegestaan.

Vriesdrogen

Naast begraven en cremeren zou de vriesdroogtechniek (lyofilisatie, ook wel cryomeren genoemd naar het Griekse kruos voor ‘ijs, vorst’) wel eens de derde vorm van uitvaart kunnen worden waar mensen op afzienbare tijd voor kunnen kiezen.
Sinds enkele jaren wordt reeds bij meer dan de helft van de uitvaarten gekozen voor cremeren.

	1. Kist en lichaam worden gekoeld tot min 18 graden Celsius.	De term 'vriesdrogen' is eigenlijk geen juiste benaming, omdat het maar een deel van het proces dekt. Eerst worden de stoffelijke resten gekoeld tot min 18 graden Celsius.
	2. De kist wordt in een bad met vloeibare stikstof gedompeld (min 196 gr. C), waardoor het geheel broos wordt.	Dan worden kist en resten in een bad met vloeibare stikstof gedompeld. Het geheel wordt zo bij een temperatuur van min 196 graden C broos. Met geluidsgolven worden de overblijfselen tot poeder getrild.
	3. Met geluidsgolven worden de broos geworden restanten uiteen getrild tot poeder.
	4. Na verwijdering van niet-organische stoffen (protheses) gaat het droge, geurloze poeder in een biologisch afbreekbaar kistje.	Het resterende (ca. 30 procent van het oorspronkelijke volume) kan in een kistje van biologisch afbreekbaar materiaal worden geborgen en bijgezet in een tijdelijk graf.
	5. Het kistje wordt begraven. Een andere mogelijkheid is om (een deel van) het poeder in een sierurn of medaillon te bewaren.	Onder normale natuurlijke condities, en wanneer in de bovenste grondlaag wordt begraven, is reeds na een half jaar van het poeder niets meer over. Dit wordt veroorzaakt door organische processen in de grond.

Optimisme gerechtvaardigd?

Juridische deskundigen tekenen bij de plannen van Yarden aan, dat het niet erg waarschijnlijk is, dat reeds op korte termijn deze vorm van uitvaart wordt toegestaan. De bestaande Wet op de Lijkbezorging biedt geen ruimte voor andere vormen van uitvaart dan cremeren en begraven. Een nieuwe wettelijke regeling kan soms jaren van voorbereiding vergen.
Ook de technische kant is nog onvoldoende ontwikkeld. In feite verkeert het proces nog in het stadium van een idee. Wel zijn er proeven gedaan met dieren, maar over de resultaten is nog geen wetenschappelijke verantwoording afgelegd. Doorgaans betekent dit, dat er nog geen concreet uitzicht op succesvolle toepassing is.
Het feit dat de Zweedse bedenker van het proces niet in een universitair milieu opereert wekt enige reserve. En tenslotte zijn er vraagtekens bij de milieuvriendelijkheid van het proces. Milieudeskundige professor Lucas Reijnders heeft er op gewezen, dat er veel energie wordt gebruikt bij het proces. Voorts vraagt hij zich af, of behalve kwik en resten van chirurgische metalen in de overblijfselen ook aanwezige cadmium- en looddelen worden verwijderd. Een andere hoogleraar, Han Remmerswaal van de Universiteit Delft, heeft een vergelijkend onderzoek gedaan naar de milieubelasting van de verschillende vormen van lijkbezorging. Vriesdrogen kwam zeer ongunstig uit dat onderzoek: het zou zelfs een dubbele milieubelasting veroorzaken ten opzichte van begraven en cremeren.